Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

 

Zapoznaj się z POLITYKĄ PRYWATNOŚCI I PLIKÓW COOKIES.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Czwartek, 25 lipca 2024
Imieniny: Jakub, Krzysztof, Walentyna
pochmurno
21°C

Nagroda i konsekwencja w pracy z dzieckiem w wieku przedszkolnym

Dziecko ma prawo być sobą. Ma prawo do popełniania błędów.
Ma prawo do posiadania własnego zdania. Ma prawo do szacunku.
Nie ma dzieci, są ludzie ~ Janusz Korczak


Rozwój dziecka od pierwszych dni jest kierowany drogą poleceń, nakazów, instrukcji
i zakazów. Nauka dziecka to podstawowy system egzekwowania wyżej wymienionych form,
a w niej wzmacnianie zachowań przez użycie odpowiednich metod wychowawczych
i kierownictwa. Środki stosowane przy nauce dziecka to często kary i nagrody wykorzystywane
głównie w celu wywołania zmiany w postępowaniu wychowanka. Stosując te metody, warto
pamiętać, iż są celowe, świadome i planowane. Kształtują się wówczas instrumentalne aspekty
czynności i odpowiednie ustosunkowanie wychowanków zgodnie z założonym celem
wychowania. Pojęcie nagrody i kary w wychowaniu istnieje od bardzo dawna i pomimo iż
zmieniają się metody ich stosowania to nadal towarzyszą pracy pedagogicznej. Obecnie funkcje
kary i nagrody może pełnić każdy bodziec, czynnik lub zdarzenie, który ma wpływ zależnie od
poprzedzającego go reakcje lub zdarzenie. Miano nagrody charakteryzuje zwiększenie
częstości poprzedzających je zachowań, a kary jeżeli prowadzi do zmniejszenia częstości lub
zaniku tego zachowania.


Najnowsze badania psychopedagogiczne dowodzą jednak, że to wzmocnienia
pozytywne (nagrody) przynoszą lepsze rezultaty niż wzmocnienia negatywne. Ponadto
skuteczniejsze jest stosowanie konsekwencji zamiast kary, która w potocznym rozumieniu jest
często utożsamiana z czymś negatywnym, oraz z czymś, czego organizm unika. Już sama
w sobie nie jest przyjemna i sprawia dziecku przykrość, oraz budzi w nim niezadowolenie. Zbyt
duże i dotkliwe kary znacznie obniżają poczucie wartości, upokarzają i izolują, zaburzają
poczucie bezpieczeństwa. Kara jest dla dziecka często działaniem niezapowiedzianym.
Dorośli czasami karzą dzieci, by udowodnić kto rządzi i robią to wtedy, kiedy czują się bezsilni,
źli, kiedy chcą odreagować swój gniew, wstyd, strach. Co ważne, stosowanie kar może
wzmocnić pewne negatywne zachowania.

Wskazany na początku cytat uświadamia, że dziecko ma takie same prawa i obowiązki
w pewnych kwestiach jak dorośli, a ponoszenie konsekwencji za swoje działania jest jedną
z nich. Dziecko w wieku przedszkolnym nie ma jeszcze takiej wiedzy, jak jego dorosły opiekun,
rodzic czy nauczyciel. Łatwo ulega impulsom i kieruje się emocjami. Zadaniem dorosłego jest
zatem postawienie jasnych oraz stałych granic i wymagań, aby kształtować charakter
najmłodszych. Dziecko powinno być świadome, jakie będą naturalne następstwa jego
poczynań: jeśli zepsuje zabawkę – nie będzie jej miało. Wszelkie działania rodziców
i opiekunów dziecka powinny być jednak przemyślane, ale co najważniejsze – powinny być
oparte o stałość i konsekwencję. W oczach dziecka konsekwencja jest wynikiem jego
zachowania. Jeżeli przekroczy pewne wcześniej ustalone zasady, jest przygotowane, że
poniesie konsekwencje (zwykle nieprzyjemne), które powinny być stałym elementem
porządkującym życie domowe i przedszkolne – warto je zatem często przypominać.
Konsekwencja powinna następować od razu po niewłaściwym zachowaniu, być
zapowiedziana z góry, właściwa do skali przewinienia i doprowadzana do końca. Często nie
podoba się naszym wychowankom, ale nie wywołuje w nich gniewu ani buntu. Jest zrozumiała
i pozbawiona ładunku emocjonalnego, ponieważ bez względu na nastrój jest taka sama.
W momencie wprowadzania konsekwencji należy rozmawiać nie o uczuciach, ale o łamaniu
zasad. Można pokazać jak naprawić zło, także to wyrządzone przypadkiem, dać dziecku
możliwość wyboru i jeśli jest potrzebne – przytulić i odesłać na kilka minut do bezpiecznego,
cichego, nudnego miejsca, gdzie będzie mogło się uspokoić (przestać płakać). Jeśli będziemy
konsekwentni w nagradzaniu i karaniu – dziecko ma szansę wypracować prawidłową
samoocenę, pozytywne postawy społeczne, samo będzie w przyszłości słowne i uczciwe6.
Niezwykle istotna miejsce w życiu dziecka przedszkolnego ma także nagroda.
W przypadku stosowania wyłącznie kar wobec wychowanka, ta może narazić go na niską
samoocenę oraz brak wiary we własne możliwości. Należy wciąż pamiętać, że nie karzemy
dziecka, ale jego złe, niepożądane zachowanie. Podstawą jest wyjaśnianie młodemu
człowiekowi przyczyny otrzymania kary i poniesienia konsekwencji złego zachowania. Można
zacząć od słów: „Kocham cię, ale nie podoba mi się, że…”, „Jesteś wspaniałym dzieckiem, ale
nie lubię, kiedy robisz…”.


Można śmiało stwierdzić, że stosowanie odpowiednich metod wychowawczych, w tym
przypadku nagradzania lub karania, wywołuje w zachowaniu dziecka zmianę w postaci
pojawienia się pewnych zachowań bądź wyeliminowania ich. Praca wychowawcza nie powinna
jednak ograniczać się tylko do posługiwania się jedną metodą. Przeciwnie – należy dążyć do
stosowania wielu różnych metod wychowania. Wybór określonych metod wychowania,
a zarazem posługiwania się nimi ma zapewnić nie tylko zdobywanie wiadomości
i umiejętności. Wychowawcy w swej praktyce pedagogicznej nierzadko posługują się
nagrodami i karami. Często bywa jednak, że karanie jest większością pedagogicznych
zabiegów nauczycieli, gdzie nagroda jest skuteczniejsza niż kara i dlatego „należy częściej
sięgać po nagrody niż inne środki wychowawcze, gdyż są one bardziej efektywne i skłaniającej
jednostkę powtarzaniem swoich czynów, dają jej podstawę korzystnej samooceny, a przy tym
pobudzają inne dzieci do naśladownictwa właściwych zachowań”.
Bycie rodzicem jest dużym wyzwaniem. Mimo wielu przyjemności, jest też ciężką
codzienną pracą, ale praca ta jest warta wysiłku. Kary to motywacja zewnętrzna. Krótkotrwała
i nieskuteczna. Lepiej pokazać konsekwencje. Stosując mądre konsekwencje w nagradzaniu
i karaniu mamy szansę wychować mądrego, odpowiedzialnego, wrażliwego i dobrego
człowieka, który być może w przyszłości będzie filarem dla swoich rodziców w jesieni ich
życia.


Bibliografia:
1. Brągiel J., Warunki skuteczności działań wychowawczych, „Wychowanie w Przedszkolu”
1984, nr 10.
2. Frączek Z., Nagrody i kary w wychowaniu rodzinnym, „Pedagogika Rodziny” 2014, nr
4/4, s. 41-55.
3. Łukasiewicz-Wieleba J., Nagrody i kary jako oddziaływania wychowawcze rodziców
zdolnych dzieci, „Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze” 2018, nr 10, s. 25-38.
4. Pomykało W., Nagrody i kary, Encyklopedia pedagogiczna, Warszawa 1997.
5. Śniegulska M., Jurewicz M., Kara jako środek wychowawczy – społeczne rozumienie
kary jako elementu wychowania dziecka, „Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania,
praktyka” 2022, nr 4, s. 106-129.
6. Ziemska M., Rodzina i dziecko, Warszawa 1986

DO GÓRY
Włącz powiadomienia WebPush
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.